John Irving “Świat według Garpa” – retro książki #4

Parę lat temu po raz pierwszy zetknęłam się z Johnem Irvingiem, przeczytawszy jego “Aleję tajemnic”. Pamiętam, że do lektury skusiła mnie wtedy okładka (tak, jestem okładkową sroką!). Nie była to jego najlepsza powieść, ale właśnie przez to zapragnęłam poznać autora bardziej. “Świat według Garpa”, o którym opowiem dziś na blogu, jest dla mnie wyjątkową książką – bo z autografem. John Irving nie należy do moich ulubionych autorów, ale egzemplarzem książki z jego podpisem przecież nie pogardzę! Dlatego kiedy Diana z bloga Bardziej Lubię Książki wrzuciła informację, że ma dwie takie książki do oddania, nie zwlekałam – od razu ich zapragnęłam!

“Świat według Garpa” to książka, którą kiedyś czytali wszyscy. Dziś młode pokolenie trochę o niej zapomniało, a to niedobrze, bo jest bardzo uniwersalna i wciąż aktualna!

retro książki

“Świat według Garpa” – tutaj łamie się zasady

Zanim poznamy tytułowego Garpa, John Irving przedstawia nam najpierw postać jego matki – Jenny Fields. To nieustępliwa kobieta, gotowa dążyć do celu po trupach. Nie zważa na opinie innych – ani rodziny, ani społeczeństwa – robi to, co sama uważa za słuszne. Dzięki takiemu swojemu zachowaniu, wbrew sobie wręcz, w późniejszych latach staje się prekursorką feminizmu.

Jenny Fields bardzo pragnie dziecka – pragnie go za wszelką cenę. Nie chce przy tym tworzyć związku, wychodzić za mąż, budować rodziny. Nie – jej zamiar jest zgoła inny. Zamierza użyć ciała mężczyzny tylko do zapłodnienia – bez wchodzenia z nim w intymniejsze relacje. W ten podstępny sposób, jako pielęgniarka, wykorzystuje rannego, umierającego w szpitalu żołnierza. S.T. Garp, który odziedziczył inicjały po ojcu, nigdy nie poznawszy jego prawdziwego imienia, jest owocem tych paru minut współżycia, lecz jakże wyczekanym!

Choć Garp jest wymarzonym dzieckiem swojej matki, przez innych ciągle jest traktowany jako ktoś odmienny. Różni się od innych dzieci wyglądem i charakterem. “Świat według Garpa” jest niczym innym, jak opowieścią o jego życiu. To wręcz autobiografia tego fikcyjnego bohatera. Życia, w którym wszystko jest absurdalne, karykaturalne, groteskowe. Życia, w którym łamie się wszelkie zasady.

Studium człowieka

Brak dostępnego opisu zdjęcia.Im dalej, tym ciekawiej. Wraz z kolejnymi rozdziałami książki autor przedstawia nam innego Garpa – już nie jest małym chłopcem, lecz dorastającym mężczyzną, marzącym, by zostać pisarzem. Staje się mężem, ojcem, kochankiem… Czytając tę książkę z jednej strony mamy wrażenie, że dane nam jest podglądać zwykłą, przeciętną amerykańską rodzinę, ale z drugiej strony… w świecie według Garpa nic nie jest takie, jak być powinno. Irving doprowadza wszystko do ekstremum – szczęśliwe życie u boku drugiego człowieka wydaje się niemalże niemożliwe, los jest zawsze jest przewrotny i złośliwy, a pragnienia człowieka interpretowane nad wyraz. Doskonałym tego przykładem jest matka Garpa, która całe życie próbowała być w zgodzie z sobą… Tym samym stała się pewnym symbolem i ikoną dla kobiet każdego pokolenia.

To książka o wszystkim o niczym – o zwykłym życiu, ale i o jego kulisach, o których nam się nawet nie śniło. Ciężko opowiedzieć o fabule tej powieści, nie zdradzając jej szczegółów. Wystarczy, jeśli napiszę, że jest to historia przeciętnego człowieka, który bardzo pragnął zostawić po sobie jakiś ślad i odhaczyć parę punktów z listy przed śmiercią. John Irving poddaje swojego bohatera szczegółowej analizie.

Każdy z nas ma w sobie coś z Garpa

Każdy z nas ma w sobie cząstkę tego fatalnego bohatera, jakim jest Garp. Każdego z nas zapewne choć kilka razy w życiu spotkały absurdalne sytuacje, o których wolelibyśmy zapomnieć. To opowieść przesiąknięta seksem, widmem porażki, ukazująca drogę na szczyt, gdzie sukces zasypuje człowieka jak lawina.

“Świat według Garpa” jest satyrą, będącą odpowiedzią na american dream, pokazującą bezsens dążenia do osiągnięcia wszystkiego. Irving opakowuje życie Garpa w traumatyczne wydarzenia, których boi się każdy z nas. Jak wygląda ojcostwo w obliczu straty dziecka? Czy związek może przetrwać po stracie? Jaką formę poniżenia jest w stanie znieść mężczyzna? John Irving stawia w “Świecie według Garpa” wiele pytań, lecz nie zawsze udziela na nie odpowiedzi. To książka smutna i w pewien sposób dobijająca, ukazująca z jednej strony bezsens ludzkiego istnienia, z drugiej strony wskazująca na to, jak wiele ciężkich chwil jest w stanie znieść maluczki człowieczek.

Nie jest to książka lekka. Można przeczytać ją jak powieść przygodową, nie dostrzegając tego drugiego – głębszego – dna. Jestem jednak pewna, że po tej lekturze Garp będzie chodził za Wami jak cień. To uosobienie naszych strachów, trosk i żalów.

Z pozdrowieniami,
Kasia

Share: